1. **Énoncé du problème :**
On considère le système différentiel
$$\begin{cases} (1 + t^2)x' - tx - y = 2t^2 - 1, \\ (1 + t^2)y' + x - ty = 3t. \end{cases}$$
2. **Mettre le système sous la forme $X' = A(t)X + B(t)$ :**
Posons $X = \begin{pmatrix} x \\ y \end{pmatrix}$.
Le système s'écrit :
$$\begin{cases} (1+t^2)x' = tx + y + 2t^2 - 1, \\ (1+t^2)y' = -x + ty + 3t. \end{cases}$$
Donc
$$X' = \begin{pmatrix} x' \\ y' \end{pmatrix} = \frac{1}{1+t^2} \begin{pmatrix} t & 1 \\ -1 & t \end{pmatrix} X + \frac{1}{1+t^2} \begin{pmatrix} 2t^2 - 1 \\ 3t \end{pmatrix}.$$
On a donc
$$A(t) = \frac{1}{1+t^2} \begin{pmatrix} t & 1 \\ -1 & t \end{pmatrix}, \quad B(t) = \frac{1}{1+t^2} \begin{pmatrix} 2t^2 - 1 \\ 3t \end{pmatrix}.$$
3. **Montrer que $\varphi_1(t) = \begin{pmatrix} t \\ 1 \end{pmatrix}$ et $\varphi_2(t) = \begin{pmatrix} 1 \\ -t \end{pmatrix}$ sont solutions du système homogène $X' = A(t)X$ :**
Calculons $\varphi_1'(t) = \begin{pmatrix} 1 \\ 0 \end{pmatrix}$.
Calculons $A(t)\varphi_1(t) = \frac{1}{1+t^2} \begin{pmatrix} t & 1 \\ -1 & t \end{pmatrix} \begin{pmatrix} t \\ 1 \end{pmatrix} = \frac{1}{1+t^2} \begin{pmatrix} t^2 + 1 \\ -t + t \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 \\ 0 \end{pmatrix} = \varphi_1'(t).$
Donc $\varphi_1$ est solution.
De même, $\varphi_2'(t) = \begin{pmatrix} 0 \\ -1 \end{pmatrix}$.
Calculons $A(t)\varphi_2(t) = \frac{1}{1+t^2} \begin{pmatrix} t & 1 \\ -1 & t \end{pmatrix} \begin{pmatrix} 1 \\ -t \end{pmatrix} = \frac{1}{1+t^2} \begin{pmatrix} t - t \\ -1 - t^2 \end{pmatrix} = \frac{1}{1+t^2} \begin{pmatrix} 0 \\ -1 - t^2 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 0 \\ -1 \end{pmatrix} = \varphi_2'(t).$
Donc $\varphi_2$ est aussi solution.
4. **Calcul du Wronskien $W(t)$ :**
$$W(t) = \det \begin{pmatrix} t & 1 \\ 1 & -t \end{pmatrix} = -t^2 - 1 = -(1 + t^2).$$
5. **Écrire $B(t)$ sur la base $(\varphi_1, \varphi_2)$ :**
Cherchons $\alpha(t), \beta(t)$ tels que
$$B(t) = \alpha(t) \varphi_1(t) + \beta(t) \varphi_2(t) = \alpha(t) \begin{pmatrix} t \\ 1 \end{pmatrix} + \beta(t) \begin{pmatrix} 1 \\ -t \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} \alpha(t) t + \beta(t) \\ \alpha(t) - \beta(t) t \end{pmatrix}.$$
On a donc le système
$$\begin{cases} \alpha(t) t + \beta(t) = \frac{2t^2 - 1}{1+t^2}, \\ \alpha(t) - \beta(t) t = \frac{3t}{1+t^2}. \end{cases}$$
Résolvons :
Multiplions la deuxième équation par $t$ et additionnons aux deux côtés de la première :
$$\alpha(t) t + \beta(t) + t(\alpha(t) - \beta(t) t) = \frac{2t^2 - 1}{1+t^2} + t \frac{3t}{1+t^2}.$$
Cela donne
$$\alpha(t) t + \beta(t) + \alpha(t) t - \beta(t) t^2 = \frac{2t^2 - 1 + 3t^2}{1+t^2} = \frac{5t^2 - 1}{1+t^2}.$$
Or
$$\alpha(t) t + \alpha(t) t = 2 t \alpha(t), \quad \beta(t) - \beta(t) t^2 = \beta(t)(1 - t^2).$$
Donc
$$2 t \alpha(t) + \beta(t)(1 - t^2) = \frac{5t^2 - 1}{1+t^2}.$$
Mais cette méthode est compliquée, utilisons la méthode matricielle :
$$\begin{pmatrix} t & 1 \\ 1 & -t \end{pmatrix} \begin{pmatrix} \alpha(t) \\ \beta(t) \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} \frac{2t^2 - 1}{1+t^2} \\ \frac{3t}{1+t^2} \end{pmatrix}.$$
La matrice est inversible avec déterminant $W(t) = -(1+t^2)$.
L'inverse est
$$\frac{1}{-(1+t^2)} \begin{pmatrix} -t & -1 \\ -1 & t \end{pmatrix} = \frac{1}{1+t^2} \begin{pmatrix} t & 1 \\ 1 & -t \end{pmatrix}.$$
Donc
$$\begin{pmatrix} \alpha(t) \\ \beta(t) \end{pmatrix} = \frac{1}{1+t^2} \begin{pmatrix} t & 1 \\ 1 & -t \end{pmatrix} \begin{pmatrix} \frac{2t^2 - 1}{1+t^2} \\ \frac{3t}{1+t^2} \end{pmatrix} = \frac{1}{(1+t^2)^2} \begin{pmatrix} t(2t^2 - 1) + 3t \\ (2t^2 - 1) - 3t^2 t \end{pmatrix}.$$
Calculons :
$$\alpha(t) = \frac{t(2t^2 - 1) + 3t}{(1+t^2)^2} = \frac{2t^3 - t + 3t}{(1+t^2)^2} = \frac{2t^3 + 2t}{(1+t^2)^2} = \frac{2t(t^2 + 1)}{(1+t^2)^2} = \frac{2t}{1+t^2}.$$
$$\beta(t) = \frac{2t^2 - 1 - 3t^3}{(1+t^2)^2} = \frac{-3t^3 + 2t^2 - 1}{(1+t^2)^2}.$$
6. **Méthode de la variation de la constante :**
On cherche une solution sous la forme
$$X(t) = \lambda(t) \varphi_1(t) + \mu(t) \varphi_2(t).$$
On a
$$X' = \lambda' \varphi_1 + \mu' \varphi_2 + \lambda \varphi_1' + \mu \varphi_2'.$$
Comme $\varphi_1, \varphi_2$ sont solutions du système homogène,
$$\lambda \varphi_1' + \mu \varphi_2' = A(t)(\lambda \varphi_1 + \mu \varphi_2) = A(t) X.$$
Donc
$$X' = A(t) X + \lambda' \varphi_1 + \mu' \varphi_2.$$
Or $X$ est solution du système complet, donc
$$X' = A(t) X + B(t).$$
En égalant,
$$\lambda' \varphi_1 + \mu' \varphi_2 = B(t).$$
7. **Système pour $\lambda', \mu'$ :**
$$\begin{pmatrix} t & 1 \\ 1 & -t \end{pmatrix} \begin{pmatrix} \lambda' \\ \mu' \end{pmatrix} = B(t) = \frac{1}{1+t^2} \begin{pmatrix} 2t^2 - 1 \\ 3t \end{pmatrix}.$$
On a déjà calculé l'inverse, donc
$$\begin{pmatrix} \lambda' \\ \mu' \end{pmatrix} = \frac{1}{1+t^2} \begin{pmatrix} t & 1 \\ 1 & -t \end{pmatrix} \frac{1}{1+t^2} \begin{pmatrix} 2t^2 - 1 \\ 3t \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} \alpha(t) \\ \beta(t) \end{pmatrix}$$
comme précédemment.
8. **Intégration pour obtenir $\lambda(t), \mu(t)$ :**
$$\lambda(t) = \int \frac{2t}{1+t^2} dt, \quad \mu(t) = \int \frac{-3t^3 + 2t^2 - 1}{(1+t^2)^2} dt.$$
Calculons $\lambda(t)$ :
$$\int \frac{2t}{1+t^2} dt = \ln(1+t^2) + C_1.$$
Pour $\mu(t)$, décomposons :
$$\mu(t) = \int \frac{-3t^3 + 2t^2 - 1}{(1+t^2)^2} dt = \int \frac{-3t^3}{(1+t^2)^2} dt + \int \frac{2t^2}{(1+t^2)^2} dt - \int \frac{1}{(1+t^2)^2} dt.$$
Ces intégrales sont plus complexes, mais on peut utiliser des substitutions ou tables d'intégrales. Pour la simplicité, on note que la solution générale s'écrit
$$X(t) = \lambda(t) \varphi_1(t) + \mu(t) \varphi_2(t)$$
avec $\lambda(t), \mu(t)$ données par les intégrales ci-dessus.
9. **Solution générale :**
$$X(t) = C_1 \varphi_1(t) + C_2 \varphi_2(t) + \lambda_p(t) \varphi_1(t) + \mu_p(t) \varphi_2(t),$$
où $\lambda_p, \mu_p$ sont des solutions particulières obtenues par variation de la constante.
---
**Résumé :**
- $A(t) = \frac{1}{1+t^2} \begin{pmatrix} t & 1 \\ -1 & t \end{pmatrix}$
- $B(t) = \frac{1}{1+t^2} \begin{pmatrix} 2t^2 - 1 \\ 3t \end{pmatrix}$
- Solutions homogènes : $\varphi_1(t) = \begin{pmatrix} t \\ 1 \end{pmatrix}$, $\varphi_2(t) = \begin{pmatrix} 1 \\ -t \end{pmatrix}$
- Wronskien : $W(t) = -(1+t^2)$
- $B(t)$ s'écrit sur la base $(\varphi_1, \varphi_2)$ avec coefficients
$$\alpha(t) = \frac{2t}{1+t^2}, \quad \beta(t) = \frac{-3t^3 + 2t^2 - 1}{(1+t^2)^2}$$
- Équations différentielles pour $\lambda, \mu$ :
$$\lambda' = \alpha(t), \quad \mu' = \beta(t)$$
- Solution générale :
$$X(t) = C_1 \varphi_1(t) + C_2 \varphi_2(t) + \left( \int \alpha(t) dt \right) \varphi_1(t) + \left( \int \beta(t) dt \right) \varphi_2(t).$$
Systeme Differentiel 2Df9A7
Step-by-step solutions with LaTeX - clean, fast, and student-friendly.